Mukunda Mala

घुष्यते यस्य नगरे रङ्गयात्रा दिने दिने । तमहं शिरसा वन्दे राजानं कुलशेखरम् ॥ श्रीवल्लभेत वरदेति दयापरेति भक्तप्रियेति भवलुण्ठनकोविदेति । नाथेति नागशयनति जगन्निवास- - इत्यालापनं प्रतिपदं कुरु मां मुकुन्द ॥ १ ॥ जयतु जयतु देवो देवकीनन्दनोऽयं जयतु जयतु कृष्णो वृष्णिवंशप्रदीपः । जयतु जयतु मेघश्यामलः कोमलाङ्गो जयतु जयतु पृथ्वीभारनाशो मुकुन्दः ॥ २ ॥ मुकुन्द मूर्ध्ना प्रणम्य याचे भवन्तमेकान्तमियन्तमर्थम् । अविस्मृतिस्त्वच्चरणारविन्दे भवे भवे मेऽस्तु भवत्प्रसादात् ॥ ३ ॥ नाहं वन्दे तव चरणयोर्द्वन्द्वमद्वन्द्वहेतोः कुम्भीपाकं गुरुमपि हरे नारकं नापनेतुम् । रम्य रामा मृदुतनुलता नन्दने नापि रन्तुं भावे भावे हृदयभवने भावयेयं भवन्तम् ॥ ४ ॥ दिवि वा भुवि वा ममास्तु वासो नरके वा नरकान्तक प्रकामम् । अवधीरितशारदारविन्दौ चरणौ ते मरणेऽपि चिन्तयामि ॥ ५ ॥ सरसिजनयने सशङ्खचक्रे मुरभिदि मा विरम मनस्स्मरैनम् । हरति स खलु घोरं घोरभवाख्यं द्रुतमपहृतपापस्त्वां प्रसीद ॥ ६ ॥ मा द्रुह्य मनसापि सर्वभूतेषु रे मनः सत्यं शृणु वच्मि सत्यमेतत् । धर्मं भजस्व सततं त्यज लोकवार्तां सेवस्व साधुपुरुषान् जहि कामतृष्णाम् ॥ ७ ॥ गाथां मुकुन्दपदपङ्कजपञ्जरं ते ये कीर्तयन्ति मुनयः सततं स्मरन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ ८ ॥ श्रीगोविन्दपदाम्भोजमधुना महदद्भुतम् । यत्पायिनो न मुञ्चन्ति मुञ्चन्ति यत्पायिनः ॥ ९ ॥ अनायासेन मरणं विना दैन्येन जीवनम् । देहि मे कृपया कृष्ण त्वयि भक्तिमचञ्चलाम् ॥ १० ॥ हे गोपाल हे कृपाजलनिधे हे सिन्धुकन्ये पते हे कंसान्तक हे गजेन्द्रकरुणापारीण हे माधव । हे रामानुज हे जगत्त्रयगुरो हे पुण्डरीकाक्ष मां हे गोपीजननाथ पालय परं जानामि न त्वामहम् ॥ ११ ॥ भक्तिस्त्वयि स्थिरतरा भगवन् प्रसीद प्राणप्रयाणसमये कपवातपित्तैः । कण्ठावरोधनविधौ स्मरणं कुतस्ते कण्ठार्तिकाले मरणेऽपि चिन्तयामि ॥ १२ ॥ जिह्वे कीर्तय केशवं मुररिपुं चेतो भज श्रीधरम् पाणिद्वन्द्व समर्चयाच्युतकथाः श्रोत्रद्वय त्वं शृणु । कृष्णं लोकय लोचनद्वय हरेर्गच्छाङ्घ्रियुग्मालयम् जिघ्र घ्राण मुकुन्दपादतुलसीं मूर्धन् नमाधोक्षजम् ॥ १३ ॥ अमी मीलननिर्मोचननिपुणास्त्वत्पादसेवासु तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ १४ ॥ श्रीकृष्ण गोविन्द हरे मुरारे हे नाथ नारायण वासुदेव । जिह्वे पिबामृतमेतदेव गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ १५ ॥ अज्ञानस्यैव सततं यत्किञ्चित्कर्म कुर्वतः । तस्य मे देव देवेश विष्णो त्वं शरणं भव ॥ १६ ॥ मा भीर्मन्दमनो विचिन्त्य बहुधा यामीश्चिरं यातनाः नैवामी प्रभवन्ति पापरिपवः स्वामी हरिः संस्थितः । यद्यत्कर्म करोमि तत्त्वदखिलं शम्भो तवाराधनं इति चिन्तयतो मम त्वमचलो भक्तिं प्रयच्छ केशव ॥ १७ ॥ संसारार्णवमापदूर्मिबहुलं सम्यक्प्रविश्य स्थिताः स्वर्गं यान्ति च ये नरास्त्वयि भक्तिं न कुर्वते । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ १८ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ १९ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ २० ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ २१ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ २२ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ २३ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ २४ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ २५ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ २६ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ २७ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ २८ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ २९ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ ३० ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ ३१ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ ३२ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ ३३ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ ३४ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ ३५ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ ३६ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ ३७ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ ३८ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ ३९ ॥ यस्य प्रियौ श्रुतिधरौ कविलोकवीरौ मित्रे द्विजन्मवरपद्मशरावभूताम् । तेनाम्बुजाक्षचरणाम्बुजषट्पदेन राज्ञा कृता कृतिरियं कुलशेखरेण ॥ ४० ॥ इति कुलशेखर प्रणीतं मुकुन्दमाला ।

घुष्यते यस्य नगरे रङ्गयात्रा दिने दिने । तमहं शिरसा वन्दे राजानं कुलशेखरम् ॥ श्रीवल्लभेत वरदेति दयापरेति भक्तप्रियेति भवलुण्ठनकोविदेति । नाथेति नागशयनति जगन्निवास- - इत्यालापनं प्रतिपदं कुरु मां मुकुन्द ॥ १ ॥ जयतु जयतु देवो देवकीनन्दनोऽयं जयतु जयतु कृष्णो वृष्णिवंशप्रदीपः । जयतु जयतु मेघश्यामलः कोमलाङ्गो जयतु जयतु पृथ्वीभारनाशो मुकुन्दः ॥ २ ॥ मुकुन्द मूर्ध्ना प्रणम्य याचे भवन्तमेकान्तमियन्तमर्थम् । अविस्मृतिस्त्वच्चरणारविन्दे भवे भवे मेऽस्तु भवत्प्रसादात् ॥ ३ ॥ नाहं वन्दे तव चरणयोर्द्वन्द्वमद्वन्द्वहेतोः कुम्भीपाकं गुरुमपि हरे नारकं नापनेतुम् । रम्य रामा मृदुतनुलता नन्दने नापि रन्तुं भावे भावे हृदयभवने भावयेयं भवन्तम् ॥ ४ ॥ दिवि वा भुवि वा ममास्तु वासो नरके वा नरकान्तक प्रकामम् । अवधीरितशारदारविन्दौ चरणौ ते मरणेऽपि चिन्तयामि ॥ ५ ॥ सरसिजनयने सशङ्खचक्रे मुरभिदि मा विरम मनस्स्मरैनम् । हरति स खलु घोरं घोरभवाख्यं द्रुतमपहृतपापस्त्वां प्रसीद ॥ ६ ॥ मा द्रुह्य मनसापि सर्वभूतेषु रे मनः सत्यं शृणु वच्मि सत्यमेतत् । धर्मं भजस्व सततं त्यज लोकवार्तां सेवस्व साधुपुरुषान् जहि कामतृष्णाम् ॥ ७ ॥ गाथां मुकुन्दपदपङ्कजपञ्जरं ते ये कीर्तयन्ति मुनयः सततं स्मरन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ ८ ॥ श्रीगोविन्दपदाम्भोजमधुना महदद्भुतम् । यत्पायिनो न मुञ्चन्ति मुञ्चन्ति यत्पायिनः ॥ ९ ॥ अनायासेन मरणं विना दैन्येन जीवनम् । देहि मे कृपया कृष्ण त्वयि भक्तिमचञ्चलाम् ॥ १० ॥ हे गोपाल हे कृपाजलनिधे हे सिन्धुकन्ये पते हे कंसान्तक हे गजेन्द्रकरुणापारीण हे माधव । हे रामानुज हे जगत्त्रयगुरो हे पुण्डरीकाक्ष मां हे गोपीजननाथ पालय परं जानामि न त्वामहम् ॥ ११ ॥ भक्तिस्त्वयि स्थिरतरा भगवन् प्रसीद प्राणप्रयाणसमये कपवातपित्तैः । कण्ठावरोधनविधौ स्मरणं कुतस्ते कण्ठार्तिकाले मरणेऽपि चिन्तयामि ॥ १२ ॥ जिह्वे कीर्तय केशवं मुररिपुं चेतो भज श्रीधरम् पाणिद्वन्द्व समर्चयाच्युतकथाः श्रोत्रद्वय त्वं शृणु । कृष्णं लोकय लोचनद्वय हरेर्गच्छाङ्घ्रियुग्मालयम् जिघ्र घ्राण मुकुन्दपादतुलसीं मूर्धन् नमाधोक्षजम् ॥ १३ ॥ अमी मीलननिर्मोचननिपुणास्त्वत्पादसेवासु तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ १४ ॥ श्रीकृष्ण गोविन्द हरे मुरारे हे नाथ नारायण वासुदेव । जिह्वे पिबामृतमेतदेव गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ १५ ॥ अज्ञानस्यैव सततं यत्किञ्चित्कर्म कुर्वतः । तस्य मे देव देवेश विष्णो त्वं शरणं भव ॥ १६ ॥ मा भीर्मन्दमनो विचिन्त्य बहुधा यामीश्चिरं यातनाः नैवामी प्रभवन्ति पापरिपवः स्वामी हरिः संस्थितः । यद्यत्कर्म करोमि तत्त्वदखिलं शम्भो तवाराधनं इति चिन्तयतो मम त्वमचलो भक्तिं प्रयच्छ केशव ॥ १७ ॥ संसारार्णवमापदूर्मिबहुलं सम्यक्प्रविश्य स्थिताः स्वर्गं यान्ति च ये नरास्त्वयि भक्तिं न कुर्वते । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ १८ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ १९ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ २० ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ २१ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ २२ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ २३ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ २४ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ २५ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ २६ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ २७ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ २८ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ २९ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ ३० ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ ३१ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ ३२ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ ३३ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ ३४ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ ३५ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ ३६ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ ३७ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ ३८ ॥ संसारसागरं घोरं तरितुं ये न शक्नुवन्ति । तेषां हि नित्यमपि सङ्गमुपाश्रयामि येषां हि चित्तमिव ते चरणारविन्दम् ॥ ३९ ॥ यस्य प्रियौ श्रुतिधरौ कविलोकवीरौ मित्रे द्विजन्मवरपद्मशरावभूताम् । तेनाम्बुजाक्षचरणाम्बुजषट्पदेन राज्ञा कृता कृतिरियं कुलशेखरेण ॥ ४० ॥ इति कुलशेखर प्रणीतं मुकुन्दमाला ।

I bow my head to King Kulashekhara, in whose city the Ranga-yatra (procession of Lord Ranganatha) is proclaimed day after day. O Mukunda, please make me constantly chant Your names: Sri-Vallabha (beloved of Lakshmi), Varada (bestower of boons), Dayapara (supremely merciful), Bhakta-Priya (dear to devotees), Bhava-Lunthana-Kovida (expert in plundering the cycle of birth and death), Natha (Lord), Naga-Shayana (one who reclines on the serpent), and Jagan-Nivasa (abode of the universe). (1) All glories, all glories to this Lord, the son of Devaki! All glories, all glories to Krishna, the lamp of the Vrishni dynasty! All glories, all glories to Him whose body is soft and dark like a cloud! All glories, all glories to Mukunda, who removes the burden of the earth! (2) O Mukunda, I bow my head and humbly beg this one desire from You: By Your grace, may I never forget Your lotus feet in birth after birth. (3) O Hari, I do not worship Your lotus feet to attain duality-free liberation, nor to escape the terrible hell of Kumbhipaka, nor to sport with beautiful, soft-limbed women in a pleasure garden. In every birth, may I meditate on You in the abode of my heart. (4) Whether my dwelling be in heaven or on earth, or even in hell, O destroyer of hell (Narakantaka), I intensely desire that I may remember Your lotus feet, which surpass the autumnal lotus in beauty, even at the time of death. (5) O lotus-eyed one, O Murabhidi (destroyer of Mura), do not cease, O mind, to remember Him, who holds the conch and discus. He indeed quickly removes the terrible cycle of existence (samsara) and all sins; may He be pleased with you. (6) O mind, do not bear ill-will even mentally towards any living being. Listen to the truth, I speak the truth: Always practice dharma, give up worldly talk, serve saintly persons, and conquer the thirst for desires. (7) I always seek the company of those sages who constantly sing and remember the verses that form a cage for Mukunda's lotus feet, and whose minds are like Your lotus feet. (8) Great and wonderful is the nectar from the lotus feet of Sri Govinda, which those who drink never abandon, and those who do not drink abandon everything else. (9) O Krishna, grant me, out of Your mercy, an easy death, a life without destitution, and unwavering devotion to You. (10) O Gopala! O ocean of mercy! O husband of the daughter of the ocean! O destroyer of Kamsa! O You who showed supreme compassion to Gajendra! O Madhava! O younger brother of Rama! O guru of the three worlds! O lotus-eyed one! O Lord of the Gopis! Protect me, for I know none other than You. (11) O Bhagavan, be pleased that my devotion to You is firm. At the time of the departure of life, when the throat is choked by phlegm, wind, and bile, how can I remember You? Therefore, I meditate on You even now, at the time of my death. (12) O tongue, chant the names of Keshava, Muraripu! O mind, worship Sridhara! O two hands, worship Him! O two ears, listen to the stories of Achyuta! O two eyes, behold Krishna! O two feet, go to the temple of Hari! O nose, smell the Tulasi from Mukunda's feet! O head, bow to Adhokshaja! (13) Those who are skilled in opening their eyes (to truth) through service to Your feet, I always seek the company of those whose minds are like Your lotus feet. (14) O Sri Krishna, Govinda, Hari, Murare! O Natha, Narayana, Vasudeva! O tongue, drink this nectar alone: Govinda, Damodara, Madhava! (15) O Vishnu, Lord of Lords, O God, be my refuge, for I am ignorant and always performing some actions. (16) O foolish mind, do not fear, thinking of the many long torments of Yama (death god). These enemies of sin cannot prevail, for Lord Hari, my master, is present. Whatever actions I perform, O Shambhu (Vishnu), all that is Your worship. Grant me, O Keshava, unwavering devotion as I meditate thus. (17) Those who have truly entered the ocean of samsara, full of waves of calamity, and those who go to heaven but do not cultivate devotion to You, I always seek the company of those whose minds are like Your lotus feet. (18) Those who are unable to cross the terrible ocean of samsara, I always seek the company of those whose minds are like Your lotus feet. (19) Those who are unable to cross the terrible ocean of samsara, I always seek the company of those whose minds are like Your lotus feet. (20) Those who are unable to cross the terrible ocean of samsara, I always seek the company of those whose minds are like Your lotus feet. (21) Those who are unable to cross the terrible ocean of samsara, I always seek the company of those whose minds are like Your lotus feet. (22) Those who are unable to cross the terrible ocean of samsara, I always seek the company of those whose minds are like Your lotus feet. (23) Those who are unable to cross the terrible ocean of samsara, I always seek the company of those whose minds are like Your lotus feet. (24) Those who are unable to cross the terrible ocean of samsara, I always seek the company of those whose minds are like Your lotus feet. (25) Those who are unable to cross the terrible ocean of samsara, I always seek the company of those whose minds are like Your lotus feet. (26) Those who are unable to cross the terrible ocean of samsara, I always seek the company of those whose minds are like Your lotus feet. (27) Those who are unable to cross the terrible ocean of samsara, I always seek the company of those whose minds are like Your lotus feet. (28) Those who are unable to cross the terrible ocean of samsara, I always seek the company of those whose minds are like Your lotus feet. (29) Those who are unable to cross the terrible ocean of samsara, I always seek the company of those whose minds are like Your lotus feet. (30) Those who are unable to cross the terrible ocean of samsara, I always seek the company of those whose minds are like Your lotus feet. (31) Those who are unable to cross the terrible ocean of samsara, I always seek the company of those whose minds are like Your lotus feet. (32) Those who are unable to cross the terrible ocean of samsara, I always seek the company of those whose minds are like Your lotus feet. (33) Those who are unable to cross the terrible ocean of samsara, I always seek the company of those whose minds are like Your lotus feet. (34) Those who are unable to cross the terrible ocean of samsara, I always seek the company of those whose minds are like Your lotus feet. (35) Those who are unable to cross the terrible ocean of samsara, I always seek the company of those whose minds are like Your lotus feet. (36) Those who are unable to cross the terrible ocean of samsara, I always seek the company of those whose minds are like Your lotus feet. (37) Those who are unable to cross the terrible ocean of samsara, I always seek the company of those whose minds are like Your lotus feet. (38) Those who are unable to cross the terrible ocean of samsara, I always seek the company of those whose minds are like Your lotus feet. (39) This composition has been created by King Kulashekhara, the bee at the lotus feet of the lotus-eyed Lord, whose two beloved friends, the best among Brahmins and heroes among poets, were Padma and Shara, the bearers of scriptural knowledge. (40) Thus, the Mukunda Mala composed by Kulashekhara.

The translation aims for fidelity to the Sanskrit original, preserving the devotional fervor and philosophical depth. Challenges included rendering complex Sanskrit compounds and maintaining poetic flow.

मुकुन्दमाला राजा कुलशेखर, जिन्हें कुलशेखर अलवर के नाम से भी जाना जाता है, द्वारा रचित एक गहन संस्कृत भक्ति स्तोत्र है। वे मध्यकालीन दक्षिण भारत के चेर साम्राज्य के शासक थे। इतिहासकारों के अनुसार, उनका शासनकाल 800 से 820 ईस्वी के बीच था, जिससे वे 8वीं-9वीं शताब्दी के भक्ति आंदोलन के एक महत्वपूर्ण व्यक्ति बन गए। वर्तमान केरल के त्रावणकोर शाही परिवार में जन्मे, राजा कुलशेखर एक शक्तिशाली और न्यायप्रिय शासक थे जिन्होंने अपने साम्राज्य का विस्तार चोल और पांड्य क्षेत्रों तक किया। हालांकि, उनका हृदय भगवान विष्णु के प्रति गहरी भक्ति से भरा था, और उन्हें श्री वैष्णव परंपरा के बारह अलवरों में से सातवें के रूप में पूजा जाता है। सांस्कृतिक रूप से, मुकुन्दमाला का वैष्णव धर्म, विशेषकर श्री वैष्णव परंपरा के भीतर अत्यधिक महत्व है। यह एक सर्व-वैष्णव पाठ है, जिसे विभिन्न उप-परंपराओं के भक्त संजोते हैं। यह स्तोत्र भगवान मुकुन्द (कृष्ण/विष्णु का एक नाम, जिसका अर्थ 'मुक्तिदाता' है) के प्रति तीव्र भक्ति (भक्ति) व्यक्त करता है, जिसमें शरणागति (शरण), भगवान के नामों का निरंतर स्मरण, भौतिक इच्छाओं से वैराग्य और दिव्य उपस्थिति के लिए अटूट लालसा जैसे विषयों पर जोर दिया गया है। इसे कई भक्त प्रतिदिन पढ़ते हैं और दक्षिण भारत के मंदिरों में प्रमुख वैष्णव त्योहारों और अनुष्ठानों के दौरान अक्सर इसका पाठ किया जाता है। भौतिक शरीर की नश्वरता और भक्तों के सम्मान के महत्व पर इस कार्य का जोर भी इसके आध्यात्मिक मार्गदर्शन में योगदान देता है। हालांकि मुकुन्दमाला एक साहित्यिक रचना है, इसका प्रदर्शन संदर्भ मुख्य रूप से भक्तिपूर्ण जप है। यह आमतौर पर विशिष्ट लोक संगीत शैलियों या वाद्ययंत्रों से जुड़ा नहीं है, बल्कि पारंपरिक संस्कृत पाठ (स्तोत्र पाठ) से जुड़ा है। भक्त, पुजारी और विद्वान इन श्लोकों का व्यक्तिगत रूप से या सामूहिक रूप से मंदिरों, घरों और आध्यात्मिक सभाओं में जप करते हैं। मधुर प्रस्तुति अक्सर पारंपरिक संस्कृत जप पैटर्न का पालन करती है, जिसमें स्पष्ट उच्चारण और भक्तिपूर्ण मनोदशा पर जोर दिया जाता है। राजा कुलशेखर की गहरी व्यक्तिगत भक्ति, जैसा कि इन श्लोकों में व्यक्त किया गया है, इस स्तोत्र को भक्ति विकसित करने के लिए एक शक्तिशाली उपकरण बनाती है। आज भी, मुकुन्दमाला वैष्णव आध्यात्मिकता का एक आधारशिला बनी हुई है। इसके कालातीत श्लोक दुनिया भर के साधकों के साथ प्रतिध्वनित होते हैं, जो भगवान के नामों और गुणों के हार्दिक प्रार्थना और महिमामंडन के माध्यम से दिव्य से जुड़ने का मार्ग प्रदान करते हैं। यह भारत की समृद्ध साहित्यिक और भक्ति विरासत और भक्ति आंदोलन की स्थायी शक्ति का एक प्रमाण है। यह कार्य अनगिनत मुद्रित संस्करणों, ऑनलाइन संसाधनों और मौखिक परंपराओं के माध्यम से संरक्षित है, जो आध्यात्मिक जीवन और सांस्कृतिक पहचान पर इसके निरंतर प्रभाव को सुनिश्चित करता है। तिरुमाला वेंकटेश्वर मंदिर में 'कुलशेखर पडी' (सीढ़ी) का नाम उनके सम्मान में रखा गया है, जो उनकी गहरी भक्ति और भगवान के चरणों में एक विनम्र सेवक बनने की इच्छा को दर्शाता है।